filosofie en methodologie van Looking Glass

De computer als elektronische machine heeft het kunstwerk tot een dynamisch en interactief systeem gemaakt waar toeschouwer en kunstwerk tot één systeem samensmelten. Deze koppeling van mens en machine vindt plaats via de interface die ontstaat uit de wisselwerking tussen de cognitieve wetenschap en de intuïtieve kunsten. De verschuiving van het kunstwerk van object naar systeem is nauw verbonden met het verschuivend wereldbeeld van vandaag. Als zodanig is de kunst die wordt gecreëerd met machines een weerslag van de snel veranderende kijk op ons zelf en de wereld rondom ons, waarin we steeds meer beseffen dat ze complex en dynamisch van structuur is en een sterke interactie kent. De relaties en de interactie in het systeem zijn hier de scharnierpunten geworden. Het is een verschuiving van een wereld van constanten naar een wereld van variabelen. Van een gesloten naar een open systeem en van een objectieve naar een waarnemers-objectieve wereld.
Het benaderingsverschil tussen de ‘oude media’ en de ‘nieuwe media’ kunstwerken ligt in het stabiele tegenover het onstabiele, het object tegenover het proces, het materiële tegenover het immateriële, de afstand tot het kunstwerk tegenover de interactie, de representatie tegenover de abstractie, kortom : al deze elementen leiden tot een nieuwe vorm van perceptie van het kunstwerk.
een nieuwe esthetiek
Welk zijn nu de bijzondere esthetische eigenschappen van de digitale beeldcultuur en brengen deze eigenschappen een specifieke esthetische waarneming voort?
Een eerste vaststelling is dat de gebruiker bij zijn ervaring van een werk niet rechtstreeks te maken heeft met de codering in enen en nullen, maar dat de ervaring en interactie met computerkunst verloopt via een interface die als een soort vertaler optreedt tussen de beide partijen. De interface bewerkstelligt de overdracht tussen de computer en publiek.
Welke nieuwe vorm van perceptie wordt er dan teweeg gebracht bij interactieve kunstwerken, bij immersive environments zoals Virtual Reality Worlds, bij hypertext, digitale cinema of andere nieuwe culturele vormen die door gebruik van de de computer in de kunstwereld zijn ontstaan? Deze diversiteit van toepassingen, het continu veranderen van- en opgaan in nog nieuwere vormen van mediatechnologie, is misschien één van de bepalende eigenschappen van de digitale esthetiek.
Er kan niet echt gesproken worden van één overheersende benadering, of van één definitie voor digitale esthetiek. We kunnen de digitale esthetiek beter benaderen via zijn sub-categorieën.
De interactiviteit is daar één van, maar ook weer niet bepalend voor het digitale alleen, want andere oudere kunstvormen waren ook al interactief in de letterlijke zin van het woord. ‘Differentiële’ esthetiek kan een andere omschrijving zijn. Het ‘differentiële’ verwijst naar technologiën die gebaseerd zijn op de verschillen binnen zichzelf. Het betekent ook het einde van de media als duidelijke afgegrensde vormen: digitale media neigen ernaar om zichzelf te differentiëren in een continu proces. De basis van de nieuwe media esthetiek is dat er altijd een nieuwere variant is voor die esthetiek. Dit impliceert dat de dingen continu veranderen -computers en cultuur veranderen mekaar voortdurend-, waarbij deze beiden groeien naar een niveau van instabiliteit, zowel in de computermedia als in de culturele processen.
Een kunstwerk kan niet meer beschouwd worden als een object dat zich bevindt op een bepaalde plaats en waar men naartoe gaat om het te bewonderen. Door de inbreng van de digitale media wordt kunst iets waar we elke dag helemaal in ondergedompeld zijn, waar we altijd en overal toegang tot hebben. Het kunstwerk wordt dislocatief. Door deze implosie van afstand verliest -zoals Walter Benjamin reeds stelde- het kunstwerk zijn ‘aura’. De digitale esthetiek heeft veel te maken met het benadrukken en versnellen van dit verlies van afstand. Er is geen verschil van waarnemingsafstand meer tussen subject en object. Dit verdwijnen van afstand maakt ook dat de hele wereld één groot actieveld wordt voor de kunst. De wereld vertoont zich op een meer dynamische manier, en door de digitale technologieën staan ook wij meer dynamisch in de wereld.
Tot in de jaren’60 werd er over technologie gesproken in termen van uitbreiding van de menselijke zintuigen, technologie als een supplement van het lichaam. Maar door middel van de computerinterface wordt er een nieuw concept naar voor gebracht : computer en gebruiker worden samen deel van één environment, waardoor ons ruimtebegrip volledig veranderd. We spreken hier over een bepaalde vorm van affectiviteit en interactiviteit. Computermedia bevorderen het engagement tussen de wereld en de zintuigen. Nieuwe media worden niet langer gezien als dragers van informatie, maar de media werken op ons in en wij op hen.